0,00 zł

tel: 602 427 228

0,00 zł

Fungicydy w Zwalczaniu Chorób Grzybowych Zbóż – Kompleksowy Przegląd

28 kwietnia, 2025
Środki ochrony roślin, Rolnictwo, Uprawa i technologia

Choroby grzybowe stanowią jedno z największych zagrożeń dla upraw zbożowych, przyczyniając się do znacznych strat w plonach i obniżenia ich jakości. Współczesne rolnictwo w dużej mierze opiera się na stosowaniu fungicydów – środków chemicznych, które eliminują patogeny grzybowe lub hamują ich rozwój. Niniejszy artykuł przedstawia szczegółową analizę najczęściej stosowanych fungicydów w ochronie zbóż, ich klasyfikację, mechanizmy działania oraz skuteczność w zwalczaniu poszczególnych chorób. W obliczu rosnącej presji patogenów oraz wyzwań związanych z nabywaniem przez nie odporności na substancje czynne, właściwy dobór i rotacja fungicydów stają się kluczowymi elementami nowoczesnej strategii ochrony roślin.

Główne grupy fungicydów stosowane w ochronie zbóż

Ochrona fungicydowa zbóż opiera się na kilku kluczowych grupach środków grzybobójczych, które różnią się mechanizmem działania, spektrum zwalczanych patogenów oraz momentem aplikacji. Poznanie tych grup jest niezbędne dla skutecznej strategii ochrony upraw.

Fungicydy triazolowe

Triazole stanowią największą i najbardziej rozpowszechnioną klasę fungicydów stosowanych zarówno w rolnictwie, jak i medycynie. Zostały wprowadzone do ochrony roślin po raz pierwszy w 1973 roku przez firmę Bayer (substancja czynna: triadimefon)3. W kolejnych latach opracowano i wdrożono kolejne substancje z tej grupy, które do dziś odgrywają kluczową rolę w ochronie zbóż.

Najczęściej stosowane substancje czynne z grupy triazoli to:

Tebukonazol (wprowadzony w 1986 roku)
Epoksykonazol (wprowadzony w 1990 roku)
Protiokonazol (wprowadzony w 2002 roku)3

Fungicydy triazolowe wyróżniają się wszechstronnością działania, zapewniając kompleksową ochronę roślin na każdym etapie zagrożenia patogenami. Ich skuteczność wynika z potrójnego mechanizmu działania: zapobiegawczego, interwencyjnego oraz wyniszczającego4. Oznacza to, że substancje te mogą być stosowane zarówno profilaktycznie, jak i po pojawieniu się pierwszych objawów choroby.

Fungicydy strobilurynowe

Strobiluryny to kolejna istotna grupa środków grzybobójczych stosowanych w ochronie zbóż. Według klasyfikacji FRAC (Fungicide Resistance Action Committee), fungicydy te zaliczane są do inhibitorów oddychania komórkowego grzybów3. Blokują one transport elektronów w mitochondriach patogenów, co prowadzi do zahamowania produkcji ATP i w konsekwencji do śmierci komórki grzybowej.

Fungicydy morfolinowe

Morfoliny, podobnie jak triazole, należą do grupy inhibitorów biosyntezy steroli (SBI)3. Ich mechanizm działania opiera się na zakłócaniu produkcji ergosterolu – kluczowego składnika błon komórkowych grzybów. Fungicydy morfolinowe wykazują szczególną skuteczność w zwalczaniu mączniaka prawdziwego zbóż oraz rdzy.

Benzimidazole i inhibitory dehydrogenazy kwasu bursztynowego

W chemicznej ochronie zbóż istotną rolę odgrywają również fungicydy benzimidazolowe oraz inhibitory dehydrogenazy kwasu bursztynowego3. Pierwsza grupa zakłóca proces podziału komórkowego grzybów, natomiast druga ingeruje w cykl Krebsa, blokując oddychanie komórkowe patogenów.

Najczęstsze choroby grzybowe zbóż i dedykowane fungicydy

Zboża narażone są na szereg chorób grzybowych, które mogą istotnie wpływać na wielkość i jakość plonu. Dobór odpowiedniego fungicydu powinien uwzględniać specyfikę patogenu oraz fazę rozwojową uprawy.

Choroby podstawy źdźbła

Do najgroźniejszych patogenów atakujących podstawę źdźbła zbóż należą:

Łamliwość źdźbła zbóż
Fuzaryjna zgorzel podstawy źdźbła i korzeni
Ostra plamistość oczkowa (coraz częściej obserwowana)4

Choroby te prowadzą do osłabienia systemu korzeniowego oraz dolnych części łodygi, co skutkuje wyleganiem roślin i znacznym obniżeniem plonu. W ich zwalczaniu stosuje się najczęściej fungicydy zawierające substancje z grupy triazoli oraz benzimidazoli, aplikowane w terminie T1.

Choroby liści

Patogeny atakujące aparat asymilacyjny zbóż stanowią poważne zagrożenie dla efektywnej fotosyntezy. Najczęściej występujące choroby liściowe to:

Mączniak prawdziwy (występuje głównie na pszenicy i jęczmieniu)
Rynchosporioza (atakuje przede wszystkim jęczmień i żyto)
Brunatna plamistość liści (występuje na pszenicy ozimej i jarej)
Septorioza paskowana liści (porażająca pszenicę i pszenżyto)
Rdza brunatna pszenicy i żyta2

W zwalczaniu chorób liściowych szczególnie skuteczne są kombinacje fungicydów triazolowych i strobilurynowych, zapewniające zarówno działanie zapobiegawcze, jak i interwencyjne.

Choroby kłosa

Patogeny atakujące kłosy, zwłaszcza grzyby z rodzaju Fusarium, stanowią poważne zagrożenie nie tylko dla wielkości plonu, ale również dla jego jakości, ze względu na możliwość skażenia ziarna mikotoksynami. W ich zwalczaniu najczęściej stosuje się fungicydy triazolowe, aplikowane w terminie T3.

Strategia aplikacji fungicydów w uprawie zbóż

Skuteczna ochrona fungicydowa zbóż wymaga nie tylko wyboru odpowiedniego preparatu, ale również precyzyjnego określenia terminu zabiegu. W praktyce rolniczej stosuje się najczęściej trzy terminy zabiegów fungicydowych, oznaczane jako T1, T2 i T3.

Zabieg T1 – ochrona podstawy źdźbła

Fungicydy stosowane w terminie T1 mają na celu ochronę upraw przed chorobami podstawy źdźbła oraz porażeniami dolnych liści1. Zabieg ten wykonuje się najczęściej w fazie krzewienia lub początku strzelania w źdźbło. Właściwie przeprowadzona ochrona w terminie T1 stanowi fundament dla dalszego, zdrowego rozwoju roślin.

Zabieg T2 – ochrona górnych liści

Zabieg T2 ma na celu ochronę górnych liści zbóż, które odpowiadają za większość procesu fotosyntezy w okresie wypełniania ziarna1. Aplikacja fungicydów w tym terminie przypada najczęściej na fazę liścia flagowego lub początku kłoszenia.

Zabieg T3 – ochrona kłosa

Termin T3 dotyczy ochrony kłosów, szczególnie przed porażeniem przez grzyby z rodzaju Fusarium1. Zabieg ten wykonuje się najczęściej w fazie kwitnienia zbóż. Wybór odpowiedniego fungicydu na T3 jest kluczowy dla uzyskania zdrowego ziarna, wolnego od mikotoksyn.

Mechanizmy działania fungicydów i problem odporności patogenów

Fungicydy działają na różne sposoby, co ma istotne znaczenie zarówno dla ich skuteczności, jak i dla strategii zapobiegania powstawaniu odporności u patogenów.

Wielokierunkowe działanie nowoczesnych fungicydów

Środki grzybobójcze stosowane w ochronie zbóż działają na kilka sposobów:

Kontaktowo (powierzchniowo) – tworzą warstwę ochronną na powierzchni rośliny
Systemicznie (układowo) – wnikają do tkanek rośliny i przemieszczają się w jej wnętrzu
Translaminarnie – przenikają przez blaszkę liściową1

Nowoczesne preparaty fungicydowe często łączą różne mechanizmy działania, co zwiększa ich skuteczność i spektrum zwalczanych patogenów.

Problem nabywania odporności przez patogeny

Badania naukowe wskazują na rosnący problem nabywania odporności przez patogeny zbóż na stosowane fungicydy. U patogenów porażających pszenicę, takich jak Oculimacula yallundae, Blumeria graminis, Puccinia tritici, Zymoseptoria tritici oraz Fusarium spp., stwierdzono występowanie mutacji w genie CYP51, co skutkuje obniżeniem wrażliwości tych patogenów na triazole3.

Badania wykazały również, że izolaty grzyba Gibberella zeae porażające kłosy pszenicy, pochodzące z 1987 roku, były bardziej wrażliwe na epoksykonazol niż izolaty z 2004 roku3. Świadczy to o stopniowym nabywaniu odporności przez patogeny w wyniku wieloletniego stosowania tych samych substancji czynnych.

Nowoczesne rozwiązania w ochronie fungicydowej zbóż

Wobec rosnącej presji ze strony patogenów oraz problemu nabywania przez nie odporności, producenci środków ochrony roślin opracowują coraz bardziej zaawansowane preparaty fungicydowe.

Innowacyjne preparaty fungicydowe

Przykładem nowoczesnego rozwiązania w ochronie zbóż jest preparat Inovis Flex firmy BASF, przeznaczony do kompleksowej ochrony pszenicy1. Tego typu innowacyjne fungicydy często zawierają kilka substancji czynnych o różnych mechanizmach działania, co zwiększa ich skuteczność oraz zmniejsza ryzyko powstawania odporności.

Strategie zarządzania odpornością patogenów

Wobec rosnącego problemu odporności patogenów, kluczowe znaczenie ma właściwa strategia stosowania fungicydów. Do zwalczania chorób grzybowych w zbożach warto wykorzystywać środki grzybobójcze o różnych mechanizmach działania, pamiętając o rotacji substancji czynnych1. Pomaga to zapobiegać powstawaniu szczepów patogenów odpornych na określone grupy fungicydów.

Znaczenie monitoringu i profilaktyki w ochronie zbóż

Skuteczna ochrona fungicydowa zbóż wymaga nie tylko właściwego doboru preparatów, ale również systematycznego monitoringu upraw i działań profilaktycznych.

Monitoring upraw i podejmowanie decyzji o zabiegach

Podstawą do zastosowania środków grzybobójczych jest obecność pierwszych objawów choroby przy przekroczeniu progu szkodliwości1. Regularny monitoring plantacji pozwala na wczesne wykrycie zagrożenia i podjęcie skutecznych działań ochronnych. Termin oprysku uzależniony jest również od warunków atmosferycznych, w tym zwłaszcza od temperatury1.

Rola działań profilaktycznych

Fungicydy powinny być stosowane zapobiegawczo lub zaraz po wykryciu pierwszych objawów ataku grzybów2. Warunkiem skutecznej ochrony zbóż przed chorobami grzybowymi jest działanie zapobiegawcze, a także wczesne wykrycie choroby i oprysk odpowiednim fungicydem1.

Tazer 250 SC, 10L Fungicyd

620,00 zł brutto

Tazer 250 SC – skuteczny fungicyd z azoksystrobiną
Fungicyd o działaniu zapobiegawczym i interwencyjnym do ochrony zbóż, rzepaku, kukurydzy i warzyw przed chorobami grzybowymi. Działa systemicznie, długo utrzymuje się w roślinie, wspiera efekt „zielonego liścia”. Zalecany termin stosowania: od fazy krzewienia do końca kłoszenia (BBCH 25–59).
Substancja czynna: azoksystrobina (250 g/l)
Producent: Nufarm GmbH&Co KG

1 w magazynie

Kategoria: Środki ochrony roślin, Fungicydy (Środki grzybobójcze), Adiuwanty

Tagi: alternarioza, antraknoza fasoli, azoksystrobina, brokuł, brunatna plamistość liści, certyfikowane preparaty ochronne, czerń krzyżowych, czerń zbóż, dostępne środki ochrony roślin, dostawca środków ochrony roślin, drobna plamistość liści kukurydzy, fasola, fungicyd, fuzarioza kłosów, innowacyjne środki ochrony roślin, internetowy sklep ogrodniczy, internetowy sklep rolniczy, jęczmień jary, jęczmień ozimy, kalafior, kukurydza, kup środki ochrony roślin online, lato, środki ochronne dla roślin, żółta plamistość liści kukurydzy, mączniak prawdziwy pomidora, mączniak prawdziwy zbóż i traw, najlepsze środki ochrony roślin, ochrona przeciwko chorobom roślin, oferta środków ochrony roślin, oprysk dolistny, oprysk w bruzdy, plamistość siatkowa jęczmienia, pomidor, preparaty do ochrony roślin, prezentacja środków ochrony roślin, profesjonalne preparaty roślinne, pszenica ozima, purpurowa plamistość pędów, ranking środków ochrony roślin, rdza brunatna pszenicy, rdza karłowa jęczmienia, rdza szparaga, rynchosporioza zbóż, rzepak ozimy, septorioza paskowana liści, septorioza plew, skuteczne preparaty na rośliny, sposoby ochrony roślin, sucha zgnilizna kapustnych, szara pleśń, szparagi, wiosna, zaraza ziemniaka, zgnilizna twardzikowa, ziemniak

Tores 250 EC , 1L fungicyd

82,50 zł brutto

Tores 250 EC – fungicyd do jabłoni i wiśni 1 litr
Układowy środek grzybobójczy zwalczający parch jabłoni i drobną plamistość liści drzew pestkowych. Działa zapobiegawczo i interwencyjnie.
📌 Substancja czynna: difenokonazol 250 g/l
🏭 Producent: Synthos Agro Sp. z o.o.

17 w magazynie

Podsumowanie i rekomendacje

Skuteczna ochrona fungicydowa zbóż wymaga kompleksowego podejścia, uwzględniającego specyfikę uprawy, presję patogenów oraz właściwości dostępnych preparatów. Na podstawie analizy dostępnych informacji można sformułować następujące rekomendacje:

Stosowanie rotacji substancji czynnych o różnych mechanizmach działania, co pomaga zapobiegać powstawaniu odporności patogenów.
Dostosowanie wyboru fungicydu do zwalczanego patogenu i fazy rozwojowej uprawy.
Przestrzeganie zalecanych terminów zabiegów (T1, T2, T3), co zapewnia optymalną ochronę poszczególnych części rośliny.
Regularne monitorowanie plantacji w celu wczesnego wykrycia objawów chorobowych i podjęcia skutecznej interwencji.
Stosowanie preparatów zgodnie z zaleceniami producenta, co pozwala uzyskać najwyższą możliwą skuteczność fungicydu1.

Choroby grzybowe stanowią poważne zagrożenie dla upraw zbożowych, jednak dzięki właściwemu doborowi i stosowaniu fungicydów można skutecznie chronić rośliny, zapewniając wysoki plon o dobrych parametrach jakościowych. Kluczowe znaczenie ma zarówno wybór odpowiedniego preparatu, jak i strategia jego stosowania, uwzględniająca rotację substancji czynnych i przeciwdziałanie powstawaniu odporności patogenów.

* W celu złożenia zamówienia prosimy o kontakt telefoniczny *

Fungicydy w Zwalczaniu Chorób Grzybowych Zbóż – Kompleksowy Przegląd

Główne grupy fungicydów stosowane w ochronie zbóż

Fungicydy triazolowe

Fungicydy strobilurynowe

Fungicydy morfolinowe

Benzimidazole i inhibitory dehydrogenazy kwasu bursztynowego

Najczęstsze choroby grzybowe zbóż i dedykowane fungicydy

Choroby podstawy źdźbła

Choroby liści

Choroby kłosa

Strategia aplikacji fungicydów w uprawie zbóż

Zabieg T1 – ochrona podstawy źdźbła

Zabieg T2 – ochrona górnych liści

Zabieg T3 – ochrona kłosa

Mechanizmy działania fungicydów i problem odporności patogenów

Wielokierunkowe działanie nowoczesnych fungicydów

Problem nabywania odporności przez patogeny

Nowoczesne rozwiązania w ochronie fungicydowej zbóż

Innowacyjne preparaty fungicydowe

Strategie zarządzania odpornością patogenów

Znaczenie monitoringu i profilaktyki w ochronie zbóż

Monitoring upraw i podejmowanie decyzji o zabiegach

Rola działań profilaktycznych

Tazer 250 SC, 10L Fungicyd

Tores 250 EC , 1L fungicyd

Podsumowanie i rekomendacje

Źródła:

*** W celu złożenia zamówienia prosimy o kontakt telefoniczny ***

Główne grupy fungicydów stosowane w ochronie zbóż

Fungicydy triazolowe

Fungicydy strobilurynowe

Fungicydy morfolinowe

Benzimidazole i inhibitory dehydrogenazy kwasu bursztynowego

Najczęstsze choroby grzybowe zbóż i dedykowane fungicydy

Choroby podstawy źdźbła

Choroby liści

Choroby kłosa

Strategia aplikacji fungicydów w uprawie zbóż

Zabieg T1 – ochrona podstawy źdźbła

Zabieg T2 – ochrona górnych liści

Zabieg T3 – ochrona kłosa

Mechanizmy działania fungicydów i problem odporności patogenów

Wielokierunkowe działanie nowoczesnych fungicydów

Problem nabywania odporności przez patogeny

Nowoczesne rozwiązania w ochronie fungicydowej zbóż

Innowacyjne preparaty fungicydowe

Strategie zarządzania odpornością patogenów

Znaczenie monitoringu i profilaktyki w ochronie zbóż

Monitoring upraw i podejmowanie decyzji o zabiegach

Rola działań profilaktycznych

Tazer 250 SC, 10L Fungicyd

Tores 250 EC , 1L fungicyd

Podsumowanie i rekomendacje

Źródła:

* W celu złożenia zamówienia prosimy o kontakt telefoniczny *